Nhạc sỹ Phạm Duy thăm Nhà thơ Hữu Loan ở Thanh Hóa (Năm 2006).

Nhạc sỹ có thể sẻ chia xúc cảm với NNT khi biết tin nhà thơ Hữu Loan mất đi ở tuổi 95?

- Một người bạn rời khỏi chốn nhân gian lẽ tất nhiên tôi có buồn thương, nhưng anh ấy chết khi đã gần trăm tuổi thì mình nên mừng chứ. Những người cao tuổi, như tôi năm nay cũng đã 90 rồi, chỉ thua anh Hữu Loan vài tuổi, sợ nhất là bị lẩm cẩm lúc về già. Mà nếu như tôi không nhầm thì anh ấy cũng mắc chứng đãng trí. Nên anh ấy mất đi thì sự buồn rầu của tôi là do thương tiếc cái tài của anh ấy thôi.

Bạn thủa tóc xanh đến ngày hội ngộ đã bạc trắng mái đầu (năm 2006).

Bài thơ “Màu tím hoa sim” của thi sỹ Hữu Loan có thời từng bị cấm vì quá ủy mị, nhưng nghe Phạm Duy phổ nhạc thì rất hào hùng. Phải chăng ngày đó nhạc sỹ có ý định minh oan cho bài thơ?

- Tôi từng là người chiến đấu cùng anh Hữu Loan từ hồi năm 1948. Lẽ thường người thân mất đi thì ai chẳng buồn thương, sầu bi. Nhưng trong cái bi thương của người chiến sỹ luôn có chất hào hùng, chí khí. Người ta không biết hết về tình cảm của anh Hữu Loan, người ta hiểu nhầm anh ấy. Bổn phận của người nghệ sỹ trong chiến đấu là phải biết biến cái bi của một câu chuyện buồn thành cái hùng. Nên trong bản “Áo anh sứt chỉ đường tà” tôi phổ nhạc nghe được cả hai tiếng: tiếng bi và tiếng hùng. Tôi muốn soạn một “đại khúc” (grand music) bi hùng dài tới 5-7 đoạn, một “chant patriotic”, thành thử ra nghe có nhiều cảm xúc buồn thương và hùng vĩ.

NS Phạm Duy tại phòng làm việc (năm 2009).

Trở về Việt Nam và được công chúng chào đón nồng nhiệt. Từng tổ chức những đêm diễn hội tụ nhiều ca sỹ lớn và rất đông khán giả, vậy có điều gì nhạc sỹ chưa làm được trên con đường âm nhạc của mình?

- Khi trở về Việt Nam tôi có hai ước mơ. Một là được ra thủ đô Hà Nội, đứng hát ở Nhà Hát Lớn. Hai là hoàn thành “Kiều Ca” tôi phổ nhạc cho hơn 3 ngàn câu thơ trong Truyện Kiều của đại thi hào Nguyễn Du. Điều thứ nhất tôi đã thực hiện được. Điều thứ hai thì vẫn chưa. Bởi bây giờ tôi mới hoàn thành phần nhạc mà chưa mượn được ca sỹ hát, nên tác phẩm chưa tới được với công chúng.

Được gọi là Ông già hitech vì loại nào cũng biết xài (năm 2009).

Khó khăn gì đã ngăn trở nhạc sỹ đưa Kiều Ca đến với người hâm mộ ạ?

- Cái thứ nhất là tôi chưa có mượn ca sỹ thâu thanh. Kiều Ca của tôi gồm 4 đoạn, sẽ phải hát suốt 4 tiếng đồng hồ, nên chắc phải mượn ca sỹ lớn hát, mà tôi chưa có tiền để làm. Thứ hai là ở đây muốn công bố tác phẩm nào cũng phải xin phép, bên Phương Nam họ chưa xin được giấy phép nên tôi cũng chưa muốn làm. Thực tình mà nói, năm nay tôi 90 tuổi rồi, mà năm sau tôi chết đi, Kiều Ca chưa được hát lên thì rất đáng tiếc.

Giới thiệu những tác phẩm được phát hành tại VN cho NTK Lê Thanh Phương và Keng (Năm 2010).

Vậy tại sao nhạc sỹ quay trở lại Mỹ khi ước mơ còn dang dở?

- Tôi qua Mỹ là vì muốn chữa khỏi chứng bệnh đau ruột. Chữa ở Việt Nam mấy năm nay rồi, nhập viện mãi mà chưa khỏi, có khi qua bên đó chữa nó lại hết.

Khi chữa xong bệnh nhạc sỹ sẽ lại trở về quê hương phải không ạ?

- Tôi đã về Việt Nam 5 năm rồi, tôi không muốn bước chân qua Campuchia hay Singapore chứ đừng nói là về hẳn bên Mỹ. Cái tình của tôi dành cho quê hương còn nặng lắm!

NS Phạm Duy coi mình là một thanh niên mới 90 tuổi (Năm 2010).

Những sáng tác của Phạm Duy luôn đậm chất thơ và chứa chan tình cảm yêu nước, hẳn là cái tình đó nhạc sỹ đã gửi gắm trong âm nhạc của mình?

- Lúc nào trong tim tôi cũng là quê hương, nên những sáng tác của tôi không đi ra ngoài tình cảm đó. Nếu không phải vì bệnh, tôi sẽ chẳng rời quê hương mình lần nữa. Tôi là người Việt Nam, tôi muốn được sống chết ở Việt Nam cho đến cùng.

Cảm ơn nhạc sỹ, chúc nhạc sỹ một chuyến đi bình an, nhanh chữa khỏi bệnh và sớm quay về Việt Nam.