01. L­ƯỠNG QUỐC TRẠNG NGUYÊN MẠC ĐĨNH CHI

(1280 -1346)

Mạc Đĩnh Chi (chữ Hán: 莫挺之; 1280-1346) tự Tiết Phu (節夫), làm quan đời Trần Anh Tông. Ông được mệnh danh là lưỡng quốc Trạng nguyên do vừa là trạng nguyên của Việt Nam và cũng được phong làm trạng nguyên Trung Quốc khi sang sứ.Mạc Đĩnh Chi là người làng Lũng Động, xã Nam Tân, huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương. Ông có tướng mạo xấu xí nhưng trí tuệ thông minh.

Năm 1304 đời vua Trần Anh Tông niên hiệu Hưng Long thứ 12, triều đình mở khoa thi lấy 44 người đỗ Thái học sinh (tiến sĩ). Mạc Đĩnh Chi đỗ đầu, chiếm học vị trạng nguyên. Ông được cử giữ việc coi sóc thư khố của nhà vua, rồi chức Tả bộc xạ (Thượng thư)... Đặc biệt hai lần đi sứ Trung Quốc, ông đã dùng tài năng và phẩm chất thông minh của mình khiến người nước ngoài phải khâm phục. Tương truyền khi ông nghỉ hưu có về dạy học. Người đời sau gọi nơi đây là Trạng Nguyên cổ đường. Đây được coi là trường tiểu học đầu tiên của phủ Nam Sách, trấn Hải Dương. Hàng năm vào ngày 17 tháng 3 âm lịch, Chánh tổng của các huyện về đây tế tiên hiền. Về sau ông được cháu 7 đời là Mạc Đăng Dung truy tôn là Kiến Thủy Khâm Ninh Văn Hoàng Đế.

02. TRẦN QUỐC TẢNG

(1232 ?  - 1313)

Trần Quốc Tảng một vị tướng tài và là con thứ của Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn. Ông còn được thờ tại Đền Cửa Ông, Cẩm Phả, Quảng Ninh.

Năm Trùng Hưng thứ nhất (1285), quân Nguyên Mông xâm lược Đại Việt lần thứ hai. Được tin đại quân do Trần Hưng Đạo chỉ huy không chống cự nổi trước thế mạnh như chẻ tre của giặc và phải rút về Vạn Kiếp, Trần Quốc Tảng liền mang quân của mình từ trang ấp riêng tại An Sinh (Đông Triều), cùng các cánh quân Hải Đông, Vân Trà, Bà Điểm hội binh, xin làm tiên phong đánh giặc. Tương truyền ông là người có công tấu trình nên vua Trần sắc phong cho thánh miếu Quất Lâm thành Quất Lâm Linh Từ vì trong thời gian đánh giặc Nguyên Mông ông được vị thánh này hiển linh giúp đỡ.

Do vậy ông là một trong ba người được thờ tại Trạng Nguyên cổ đường. Sau khi kháng chiến thắng lợi rực rỡ, Vua Trần Nhân Tông và Trần Hưng Đạo càng nhận rõ vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng của vùng biển đảo Đông Bắc. Mặt khác, là dũng tướng có công, nên Trần Quốc Tảng đáng được khen thưởng. Đó là nhứng lý do Trần Quốc Tảng được triều đình tặng cấp cho đất lập trang ấp tại Tĩnh Bang (Quảng Ninh) và có trọng trách trấn giữ vùng biên cương hiểm yếu này.

03. TRẦN CẢNH

(1684 -1758)

  Ông là người làng Điền Trì, Quốc Tuấn, Nam Sách, Hải Dương.  Đỗ tiến sĩ (1718) làm quan dưới triều Cảnh Hưng đến Lễ bộ Thượng thư, tham gia cả hai ban văn võ, có dự nhiều trận đánh. Ông đặc biệt quan tâm đến nông nghiệp, là tác giả sách Minh Nông chiêm phả (Bộ sách viết về nghề nông cổ nhất Việt Nam) Ông cũng đã giữ chức Khuyến nông sứ ở các huyện Nam Sách và Kinh Môn. Cha ngài là Trần Thọ (Có sách ghi là Trần Đào), từng đỗ Tiến sĩ khoa Canh Tuất (1670). Con trai ngài là Trần Tiến (1709) đỗ Tiến sĩ  khoa Mậu Thìn (1748). Do vậy ngài được Vua Lê Hiển Tông (1717 – 1786) ban câu đối:

“Kế thế đăng khoa tằng tích hữu

Đồng vinh nhất nhật cổ lai hy”