Người Mỹ hiện sống ra sao?
Nước Mỹ bây giờ thực sự là như thế nào?

Đây là những câu hỏi mà nhà văn giải Nobel của Mỹ John Steinbeck tự hỏi mình ở tuổi 58. Để trả lời các câu hỏi đó, ông quyết định lái một chiếc tải rong ruổi khắp nước Mỹ, từ thành phố New York bờ Đông, xuyên qua đồng bằng lớn miền Trung, qua vùng núi Montana, sang California ở bờ Tây, đi dọc bờ miền Tây xuống Texas ở phía nam, đi xuyên các bang miền Nam, rồi trở lại New York.

Đấy là một hành trình gần  mười sáu ngàn cây số mà John Steinbeck gọi là hành trình “đi tìm nước Mỹ”. Ông chỉ có một người bạn đồng hành duy nhất là con chó xù Charley.

John Steinbeck tìm thấy có lẽ không phải một nước Mỹ mà là rất nhiều nước Mỹ trên cùng mảnh đất Mỹ. Ông thấy không phải một khái niệm “người Mỹ” đồng nhất mà là rất nhiều người Mỹ khác nhau - khác ở địa lý sống, ở sự giàu nghèo, ở niềm tin tôn giáo, ở quan điểm chính trị, ở quan niệm về “giấc mơ Mỹ” và “giá trị Mỹ”. Và như thế, tuy “tìm nước Mỹ” nhưng đây cũng là hành trình John Steinbeck tìm hiểu chính bản thân mình khi ông, với tư cách một nhà văn, đối diện với những người đồng bào đa dạng của mình, những phong cảnh thiên nhiên và thực trạng xã hội phức tạp của Hợp chủng quốc Hoa Kỳ. Ông cũng tìm thấy mình trong lúc ông, với tư cách một con người, đối mặt với những khó khăn khi rong ruổi ba tháng liên tục trên đường ở một tuổi không còn trẻ, với một con chó vừa là bạn đồng hành trung thành nhưng cũng có lúc giống một đứa bé khó chiều.

Đọc Tôi, Charley, và hành trình nước Mỹ, bạn sẽ đồng hành với Steinbeck trong việc tìm kiếm nước Mỹ cũng như tìm hiểu bản thân ông; và có thể bạn cũng sẽ tìm kiếm được mình trong sự đồng vọng với hành trình của một nhà văn đã luôn đứng vế phía những người lao động, đã thấy tổ quốc mình tồn tại không phải ở các địa danh mà trước hết, và quan trọng nhất, ở những con người đã lựa chọn mảnh đất này làm nơi sinh sống và, dù khác nhau, đều chỉ đang cố gắng thực hiện một hành trình tồn tại xứng đáng nhất.

Xin trân trọng giới thiệu với bạn đọc cuốn Tôi, Charley và hành trình nước Mỹ của John Steinbeck qua bản dịch của dịch giả Tuấn Việt.

Ngô Bảo Châu và Phan Việt

Những cuộc hành trình làm nên chúng ta...

Có nhiều tầng nấc khác nhau để khám phá nước Mỹ cùng nhà văn của Chùm nho uất hận, Phía đông vườn địa đàng, Của chuột và người tùy vào cảm hứng, nhu cầu, mối quan tâm của mỗi độc giả. Có thể thỏa mãn trí tò mò khi biết một ly cà phê ở New Orleans khác một ly cà phê ở New England như thế nào, thái độ của những anh hải quan biên giới ở bang nọ khác bang kia ra làm sao, và ánh mặt trời dưới chân thác Niagara đem lại niềm phấn khích không kém với việc "buôn dưa lê" với cánh lái xe tải đường dài vì sao...?

Ba tháng ròng trên những con đường nước Mỹ. Nhưng không phải của một cậu trai mới lớn bỏ nhà đi bụi, không phải một nhà thám hiểm đi tìm kho báu, không có phiêu lưu và không có những chuyện tình, không có sự hồi hộp. Chỉ có con mắt mở lớn quan sát và ghi nhận, có lồng ngực hít căng khí trời, có trái tim đập mạnh, mạch máu phập phồng huyết quản khi bánh xe lăn với tốc độ cao, và những cảm nhận đã được John Steinbeck - bậc thầy của ngôn ngữ, kể lại một cách đầy "cám dỗ".

Nó cám dỗ từ những quan sát nhỏ ở trạm hải quan, nơi một người không bao giờ mang hàng lậu như nhà văn cũng vô cớ cuộn lên một nỗi lo lắng, nó quyến rũ khi ông mơ màng nói về tâm trạng của một người lái xe một mình ban đêm: "Một người khi cô đơn sẽ đưa bạn bè của mình vào những giấc mơ trong khi lái, người thiếu vắng tình yêu sẽ làm cho quanh mình có đầy những phụ nữ đáng yêu và đang yêu, và trẻ em sẽ leo vào giấc mơ của một người lái xe không con cái".

Nó hứa hẹn ngay cả kẻ lãng du già nay thỉnh thoảng lại buột ra một kết luận đầy nghịch lý trên hành trình nước Mỹ: "Mảnh đất này, dân tộc hùng mạnh bậc nhất này hóa ra chỉ là một thế giới vĩ mô của cái tôi vi mô" và "cuộc hành trình này giống như một bữa tối thịnh soạn với nhiều món ăn, dọn ra trước mắt một người sắp chết đói".

Và, cuối cùng, dù ăn từng món hay tất cả những món trên bàn tiệc thịnh soạn của Steinbeck, điều quan trọng nhất trong cảm xúc của một người đọc là gấp sách lại, người ta thấy muốn xách balô, lên đường, dẫu không có một đất nước mênh mông dài rộng như ông, dẫu không có một chiếc ôtô và chú chó Charley làm bạn. Bởi vì, trót "quen biết" ông, thì "không phải chúng ta làm những cuộc hành trình nữa, mà những cuộc hành trình "làm" chúng ta" mất rồi.

Tôi, Charly và hành trình nước Mỹ nằm trong bộ sách kinh điển gồm ba cuốn: Chết ở Venice của Thomas Mann; Tôi, Charley, và hành trình nước Mỹ của John Steinbeck; và Nơi dòng sông chảy qua của Norman Maclean, thuộc tủ sách Cánh cửa mở rộng của NXB Trẻ.

(Cheese Group - Tổng hợp từ nxbtre.com.vn và sachhay.org)